Door de financiële crisis en de uitputting van grondstoffen is het noodzakelijk om tot nieuwe, duurzame manieren te komen om (lokaal) economie te bedrijven. Vijfentwintig internationale voorbeelden, van gemeenschappelijk opgezette supermarkten tot internetproviders, uit onder meer Denemarken, Italië en Nieuw-Zeeland worden kort toegelicht. Een Nederlands iniatiatief dat genoemd wordt, is de Rotterdamse Studio Hergebruik, een ontmoetingsplaats, kenniscentrum en platform waar hergebruik en recycling van materialen centraal staat. Studio Hergebruik bestaat uit een winkel, documentatiecentrum, tentoonstellingsruimte, galerie en conferentiezaal en biedt verder ook werkruimtes voor educatieve activiteiten.

 

De lessen die uit de 25 projecten getrokken zijn, leiden tot acht richtlijnen voor betrokken partijen voor het creëren van een vruchtbare bodem waarop de burgereconomie kan bloeien.

 

1. Herkennen van ambassadeurs: burgerondernemers
Door sleutelfiguren te leren herkennen en te weten wie de drijvende krachten van initiatieven (kunnen) zijn, kan hun rol als zodanig worden gefaciliteerd.

 

2. De consultatie voorbij: participatie door co-creatie met burgers
Door mensen ècht in het proces te betrekken, vergroot je de slagingskans. Ook na het ontwerpproces zouden mensen bij de voortgang van het initiatief betrokken moeten blijven. Creëer een helder, realistisch en laagdrempelig raamwerk voor participatie.

 

3. Financiële co-investering: diversifiëren van inkomstenbronnen
Door een veelzijdigheid aan inkomstenbronnen te creëren, wordt de financiering meer stabiel. Overheden kunnen bijvoorbeeld zelf verzamelde fondsen verdubbelen, zodat de financiering van een initiatief minder afhankelijk wordt van één partij.

 

4. Hergebruik van bestaande bezittingen: herkennen van latente kansen
Deze richtlijn gaat over het herkennen van reeds bestaande bronnen. Bijvoorbeeld door wetgeving omtrent leegstaande gebouwen (tijdelijk) te versoepelen, kunnen initiatieven worden gestimuleerd.

 

5. De ervaring van plaats: stellen van fysieke en sociale voorwaarden
Niet alleen de materialen en de bouw van een ruimte spelen een rol, ook de sociale verhoudingen en verhalen zijn belangrijk bij het creëren van unieke projecten en het overtreffen van gebruikersverwachtingen.  Goede plaatsen ontwikkel je niet kant-en-klaar, maar ontstaan naar verloop van tijd in de juiste processen met de lokale omgeving.

 

6. Open benadering: raamwerk voor opkomst en ontwikkeling
Het ontwikkelen van initiatieven moet gericht zijn op (door)ontwikkeling. Het moet zich kunnen evalueren met de jaren mee. Een voorbeeld dat gegeven wordt, is bijvoorbeeld een museum, dat een culturele broedplaats kan worden (stap 1), met een kinderopvangdienst (stap 2) en een gemeenschapstuin (stap 3).

 

7. Via netwerken verandering realiseren: de uitdaging van schaalbaarheid
Lokale initiatieven worden beïnvloed van buitenaf door de netwerken van de betrokkenen. Via persoonlijke netwerken (zowel fysiek als online) zoeken ondernemers naar inspiratie en know-how. Voorbeelden voor de stimulering van dergelijke netwerken liggen bijvoorbeeld in het uitschrijven van competities waarbij niet alleen een winnaar, maar ook de runner-up wordt beloond, of het bevorderen van het delen van ruimtes.

 

8. Herkennen waar waarde ligt: de metriek van verandering
Om daadwerkelijk burgerlijke veerkracht te realiseren, zal er door een echte verandering in de dagelijkse gang van zaken plaats moeten vinden. Waardecreatie moet zichzelf bewijzen, bijvoorbeeld op het gebied van welzijn of meer concreet, nieuwe banen die door het project zijn ontstaan.

 

Overheden, woningcorporaties en andere lokale stakeholders zouden bovenstaande richtlijnen kunnen volgen om zelfredzaamheid en ondernemerschap onder burgers te stimuleren.

 

Between-us werkt momenteel samen met USP aan het project In Touch Stakeholders. Het bevorderen van zelforganisatie om de leefbaarheid van wijken te bevorderen staat hierbij centraal. Voor meer informatie over In Touch Stakeholders kunt u contact opnemen met Josée van der Hoek, Senior Consultant, via josee@between-us.nl of +31 (0)76 5222817.